Artikelen en advies over trauma

Tachtig procent van de Nederlanders maakt weleens een traumatische gebeurtenis mee in zijn of haar leven. Dit kan zijn: een ongeluk, een misdaad, geweld, verwaarlozing, seksueel misbruik of het verlies van een dierbare. Dit leidt bij ongeveer 10% van de mensen tot een Post Traumatische Stress Stoornis, oftewel PTSS. Naast trauma’s die over het algemeen als ingrijpende gebeurtenissen worden geaccepteerd, zijn er nog tal van andere gebeurtenissen die wel degelijk een grote impact kunnen hebben op ons leven, maar die we niet direct zullen aannemen als traumatisch. Toch kan je deze trauma’s een leven lang meedragen als jij je hier niet van bewust bent en blijven zo van invloed.

Dat trauma’s veel invloed kunnen hebben op ons leven, blijkt uit de vele symptomen waar mensen last van krijgen na de traumatische gebeurtenis. Bij grote trauma’s kan dit iemand volledig in beslag nemen zodat de persoon niet meer goed kan functioneren. Bij de kleinere trauma’s is dit minder merkbaar en kan iemand bijvoorbeeld nog goed functioneren, maar heeft dan op de achtergrond wel last van diverse klachten die niet altijd duidelijk te plaatsen zijn.

Om een beter begrip van trauma gerelateerde klachten te krijgen, vind je hier artikelen die informatie bieden over de signalen, oorzaken, symptomen, behandeling en preventie van trauma’s.

DOORBREEK DE VICIEUZE CIRKEL

Krijg de ondersteuning die je nodig hebt van een van onze psychologen.

Kenmerken van trauma

Trauma betekent letterlijk wond. Iemand die getraumatiseerd is, is gewond geraakt door een gebeurtenis. Dit kan natuurlijk ook lichamelijk zijn, maar de geestelijke verwondingen zijn vaak veel ingrijpender en blijven nog lang bestaan nadat het lichamelijke letsel al lang is hersteld, als daar al sprake van was. Iemand heeft zich ernstig bedreigd gevoeld en er was sprake van een gevoel van onmacht. Je kon je niet beschermen tegen het gevaar. Dit roept heftige reacties op bij de persoon van verdriet en angst. Soms ook van boosheid of schaamte.

Er kunnen verschillende klachten optreden, waar iemand last van heeft. De meest voorkomende zijn:

• Herbeleving van het trauma: Dit kan in de vorm van nachtmerries of herinneringen/flashbacks aan het trauma die zich ongevraagd opdringen. Als je door iets aan het trauma wordt herinnerd kan dit ook een heftige reactie bij je oproepen, zoals een paniekaanval, bevriezen, een sterke emotionele reactie of lichamelijke klachten.

• Vermijdingsgedrag: je vermijd alles wat jou aan het trauma herinnert. Dit kunnen plaatsen zijn, mensen, activiteiten, maar ook vermijden erover na te denken of erover te praten. Soms verliest iemand de volledige herinnering aan het trauma of gedeeltes er van in de vorm van geheugenverlies. De herinneringen worden verdrongen.

• Prikkelbaarheid of verhoogde waakzaamheid: Iemand is dan overmatig alert, kan heftige schrikreacties hebben op onschuldige gebeurtenissen, slaapt slecht, is snel prikkelbaar en kan zich slechter concentreren.

Naast deze klachten kunnen er nog andere symptomen zijn, zoals:

• emotionele vervlakking

• angsten

• schuldgevoel

• gevoelens van vervreemding

• somberheid

• lichamelijke klachten

• negatief zelfbeeld

• zelfbeschadiging (automutilatie)

• misbruik van verdovende middelen en verslaving

• eetproblemen

• dissociatie

Grote impact

Deze klachten kunnen er toe leiden dat iemand niet meer in staat is te werken of een opleiding te volgen en in de weg staan in relaties en sociale contacten. Maar dus ook meer op de achtergrond een rol spelen en iemand zo ook belemmeren in het leven zonder dat iemand door heeft dat dit komt door een trauma. Als je niet weet wat voor impact een trauma kan hebben op jouw leven, is het soms moeilijk te begrijpen wat er met je aan de hand is. Mensen herkennen zichzelf niet meer terug en verliezen de grip op hun leven.

In plaats van zelf keuzes te maken en de regie over jouw leven te hebben, word je ineens geleefd. Het is een heel nare ervaring om te merken dat je zelf nog weinig invloed hebt op jouw eigen reacties en keuzes. En dat je als het ware voortdurend op de vlucht bent voor gevaar. Dit gevaar is meestal al lang geweken, maar in jouw hoofd ben je er nog vaak mee bezig. Dit kan zo jarenlang voortduren als iemand geen hulp krijgt en iemand kan nog meer symptomen ontwikkelen zoals die in de lijst hierboven staan.

Enkelvoudige en complexe PTSS

Er wordt binnen de GGZ onderscheid gemaakt tussen enkelvoudige en complexe PTSS. Enkelvoudig houdt in dat iemand eenmalige een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt en bij complexe PTSS is er sprake van meerdere traumatische gebeurtenissen over langere tijd. Iemand heeft dan bijvoorbeeld een traumatische jeugd gehad.

Micro-trauma’s

Zoals eerder genoemd kan je ook last hebben van zogenaamde micro-trauma’s. Dit zijn gebeurtenissen of omstandigheden die wel degelijk invloed op je hebben gehad, maar die je niet zo snel zal herkennen als traumatische gebeurtenissen. Het kunnen bijvoorbeeld omstandigheden zijn binnen jouw gezin van herkomst die je als normaal hebt beschouwd, maar een negatieve invloed op je hebben gehad of pesterijen op school of elders, negatieve ervaringen in relaties, het kan van alles zijn. Waar het om gaat, is dat jij je gekwetst, afgewezen, onbekwaam, bedreigd, vernederd, beschaamd etc. hebt gevoeld en vaak leidt dit tot de angst dat het weer gebeurd, wat weer kan leiden tot vermijding, angsten, prikkelbaarheid, somberheid en zo nog een scala aan klachten.

De manier waarop je er mee omgaat worden vaak gedragspatronen, zoals het uit de weg gaan om je kwetsbaar op te stellen, jouw mening niet meer kenbaar te maken, niet meer jouw best te doen op jouw werk of opleiding, geen risico’s meer te nemen, anderen te pleasen zodat je geen kritiek krijgt. Het zijn manieren om te voorkomen dat jij je niet meer zo hoeft te voelen als toen, maar meestal leiden tot gevoelens van ontevredenheid, gespannenheid en soms ook depressie.

Het is een vicieuze cirkel die moeilijk nog te doorbreken is. Als je eenmaal in een negatieve spiraal zit, draai je die op eigen kracht vaak moeilijk nog om. Dit vereist actieve inzet en inzicht in het probleem.

Behandeling voor trauma

Mensen met PTSS hebben vaak behandeling nodig om het leven weer beheersbaar te maken en het trauma een plekje te geven. Bij een eenmalige traumatische gebeurtenis zijn veel mensen wel in staat de gebeurtenis zelf een plekje te geven of met de steun van anderen. Maar als dit niet lukt en als de klachten chronisch dreigen te worden, is het goed er zo snel mogelijk bij te zijn en professionele hulp te zoeken. In het geval van de meer “verborgen” trauma’s kan het moeilijk zijn om de al lang bestaande patronen te doorbreken en is ook behandeling aan te raden.

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een behandeling die veel aan populariteit heeft gewonnen de afgelopen jaren voor de behandeling van PTSS en traumagerelateerde klachten. Dit is omdat het vaak effectief is gebleken en een relatief kortdurende behandeling is. Tijdens een sessie wordt iemand gevraagd om een traumatische gebeurtenis op te roepen en stil te staan bij een specifiek beeld in combinatie met een afleidende stimulus. Vaak zijn dit vingerbewegingen van de behandelaar, maar dit kunnen ook geluiden zijn of lichtjes, die links en rechts afgewisseld worden aangeboden. De herinnering verliest zo zijn emotionele lading.

Cognitieve gedragstherapie is een vorm van behandeling die veel wordt toegepast, ook bij trauma klachten. Je leert anders denken en veranderingen aan te brengen in jouw gedrag. Bij trauma ligt de focus op het weer op gang brengen van de vastgelopen verwerking van het trauma. Dit gaat door middel van erover praten en de bijbehorende gevoelens toelaten en doorleven. De gedachtepatronen die ontstaan zijn door het trauma worden uitgedaagd en het vermijdingsgedrag wordt doorbroken.

Naast cognitieve gedragstherapie zijn er andere vormen van therapie die effectief zijn gebleken voor trauma. Dit zijn bijvoorbeeld ACT en Narratieve Exposure Therapie. Je kunt zelf bepalen wat het beste bij je past en daar een psycholoog voor zoeken of dit overleggen met jouw behandelaar.

Blijf er niet alleen mee rondlopen

Als je last hebt van klachten ten gevolge van een trauma is het belangrijk om dit te delen met mensen uit jouw omgeving of professionele hulp te zoeken. Je voorkomt dat het erger wordt als je hulp zoekt. Ook is het zwaar om het in je eentje te moeten dragen. Het kan zijn dat je tegen onbegrip aanloopt. Soms vinden anderen dat je er al lang overheen moest zijn of dat het wel meevalt wat je hebt meegemaakt. In dat geval is het belangrijk je te beseffen dat jij je niet aanstelt.

PTSS (en andere traumagerelateerde klachten) is een aandoening die echt is. Je bent niet de enige. In 2016 waren er ruim 80.000 mensen die professionele hulp kregen voor PTSS. Als je er zelf niet uitkomt, kan een psycholoog je hierbij helpen en de behandeling geven die je nodig hebt.

Krijg de ondersteuning die je nodig hebt van een van onze psychologen

De informatie op deze pagina is niet bedoeld als vervanging voor diagnose, behandeling of professioneel advies. Je mag geen actie ondernemen zonder overleg met een gekwalificeerde professional in de geestelijke gezondheidszorg. Lees onze algemene voorwaarden voor meer informatie.

Als je in een crisis verkeert of een andere persoon in gevaar is, gebruik deze site dan niet. Deze bronnen Deze bronnen kunnen je onmiddellijk helpen.